ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਰ ਚ ਪੱਥਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖਾਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਜਿਵੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਕਸਰਤ (ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ), ਮੋਟਾਪਾ, ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੂਣ ਜਾਂ ਖੰਡ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਦਿ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਹੋਣਾ ਲਾਗ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਘੱਟ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਕਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਛ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣ ਪੱਥਰੀ ਬਣੋਂਦੇ ਨੇ। ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਆਓ ਜਾਣੋ
ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਈਟਸ਼ੇਡ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਕਸਲੇਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਆਕਸਲੇਟ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੋਰਾਨ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਜੁੜਕੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣ ਵਿਚ ਆਕਸਲੇਟ ਸਮੱਗਰੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭੋਜਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਕਸਲੇਟ-ਰਿਚ ਭੋਜਨਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਾਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਖੁਰਾਕ, ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ(health care professionals) ਜੋਖਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀ-ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਕਸੀਲੇਟਸ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਈ ਕਾਰਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ :-
- ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ: ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬਦਲਾਵ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨਾਂ ਦੀ ਖਪਤ , ਨਮਕ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ, ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ(fluid drink) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਗਠਨ(formation)ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਕਸਲੇਟ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ: ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ(inadequate) ਮਾਤਰਾ ਕੇਂਦਰਿਤ(concentrated) ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਾਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ(modern) ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਵਿਅਸਤ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਮੋਟਾਪਾ: ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ(changes) ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ(promote) ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕ: ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ, ਤਰਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ: ਕੁਝ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਚਕ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਗਾਂ(infections), ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਵਧੀ ਹੋਈ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ: ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ (providers)ਅਤੇ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਾਰੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਿਦਾਨ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਜੋ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਵੱਧ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਜਨ:-
- ਉੱਚ-ਸੋਡੀਅਮ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ: ਸੋਡੀਅਮ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਓਂਦੀ ਹੈ।ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ, ਫਾਸਟ ਫੂਡ, ਅਤੇ ਨਮਕੀਨ ਸਨੈਕਸ ਉੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਦੇ ਆਮ ਸਰੋਤ(sources) ਹਨ।
ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ: ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਲ ਮੀਟ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਯੂਰਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
